Awst 20 – Gorff 21

Mae'r adroddiadau llofnodi "(Cyf-DHW)" wedi cael eu cyfieithu gan Dafydd H Williams, a "(Cyf-GJ)" gan Gwynfor Jones.

Dydd Sul 29ain Dachwedd 2020. Cylchdaith i Rhyd. Cychwynnodd y daith o'r 2il arhosfan ar y chwith hanner ffordd rhwng Penrhyndeudraeth a Maentwrog ar yr A487 ac fe'i harweiniwyd gan Dafydd Williams. Roedd 11 aelod yn bresennol ar fore hydrefol hyfryd ond erbyn un o'r gloch, roedd wedi mynd yn niwlog braidd. O'r arhosfan fe wnaethon gerdded 200 can llath i gyfeiriad Penrhyn a chroesi'r ffordd i lwybr troed wedi'i arwyddo ac ar ôl rhyw 200 llath mynd i'r dde a bron yn syth i'r dwyrain ac ymlaen nes cyrraedd ffordd fach darmac. Arferai hon fod y briffordd yn cysylltu Maentwrog a Phenrhyndeudraeth yn ôl yn yr 18fed ganrif cyn i'r Traeth Mawr gael ei ddraenio. Yn fuan, aethom heibio ffermdy Bryn Dwyryd ar ochr y ffordd ac yna troisom i'r dde i lwybr troed arall wedi'i arwyddo ac ar ôl 150 llath fe gyrhaeddom gamfa yng nghornel y cae. 100 llath ymhellach dyma fynd hanner i'r chwith i fyny clawdd ac wrth gyrraedd y brig roedd arwydd llwybr troed i'w weld yn y wal gerrig o'n blaenau. Aeth hyn â ni i'r goedwig gyda'r llwybr yn mynd yn eithaf serth i lawr am 250 llath a chyrraedd a chroesi'r A487 unwaith eto. Yn union gyferbyn mae'r fynedfa i faes carafanau Blaen Cefn lle mae'r llwybr troed, bron yn syth, yn mynd i'r chwith ar hyd y perimedr i gyfeiriad Penrhyndeudraeth ac yn dod allan ar ffordd darmac Ar ôl 100 llath mae'r llwybr yn mynd yn serth i fyny nes cyrraedd prif ffordd Penrhyndeudraeth-Llanfrothen a dyma aros am baned bore gan ddefnyddio tair mainc gyfleus wrth rheilffordd Ffestiniog. Yna mae'r llwybr yn mynd i'r gogledd gyda'r rheilffordd ar y dde ac i Rhiwgoch ac ymlaen ar drac coedwigaidd sydd yn mynd am dri chwarter milltir cyn dod i'r amlwg ar gaeau gwlyb iawn a chyrraedd ar y ffordd ar gyrion pentref Rhyd. Gan fynd i'r chwith fe wnaethom ddilyn llwybrau o amgylch y pentref gan ddod allan ar yr un ffordd ym mhen dwyreiniol y pentref, gyda'r 200 llath olaf dros dir corsiog dros ben. Yna i'r chwith a’r dwyrain am oddeutu 200 llath a chymeryd llwybr i'r dde lle roedd cwympo coed ar y gweill, lle delfrydol i fwynhau cinio yn yr heulwen gynnes. Yna ymlaen trwy'r goedwig am filltir a hanner ar lwybrau da gyda golygfeydd rhagorol uwchben y coed o bryd i’w gilydd, gan basio un o lynnau ystâd Tan y Bwlch, Llyn Hafod y Llyn. Yn gyfleus daeth y llwybr allan o'r coed i’r arhosfan nesaf i ble roedd ein ceir wedi'u parcio. Roedd yn ymddangos bod yr holl gerddwyr wedi mwynhau'r daith 6.5 milltir dros dair awr a hanner ar gyflymder cymedrol. Dafydd Williams.

Dydd Sul 22 Tachwedd 2020. Tomen y Mur - Trawsfynydd. Cychwynnodd 10 aelod i gyfeiriad y de o Gaffi Llyn Trawsfynydd dan arweiniad Dafydd Williams ar ddiwrnod hyfryd o hydref. Mae'r llwybr yn rhedeg ar hyd ochr y llyn a thrwy'r coed cyn dod i'r amlwg ar ôl rhyw hanner milltir ac yn mynd i'r chwith i gyrraedd a chroesi'r A470 prysur i drac gyferbyn ac yna  heibio Llwyn-crwn. Cyn hir, mae’r llwybr yn troi i'r gogledd ac yn dringo'n gyson, i ddechrau, ar hen lôn fferm gaerog ac yna trwy gaeau lle mwynhawyd golygfeydd gwych o'r llyn islaw a mynyddoedd Rhinog gerllaw. Mewn dim o dro roeddem yn agosáu at ein hamcan cyntaf, caer bryn Rhufeinig conigol Castell Tomen y Mur sy'n weladwy o bell o bob cyfeiriad. Esgynnodd y parti i gyd yn ddewr i'r brig ond yn anffodus wrth ddisgyn cymerodd un aelod godwm cas a phenderfynwyd aros er mwyn iddo allu casglu ei hun trwy gael paned o de / coffi. Yna aethom i'r gorllewin i lawr y ffordd darmac am ryw 400 llath cyn cymryd llwybr troed ar ein chwith trwy gae i gyfeiriad y gorllewin cyn dod i'r amlwg ar yr A470 a'i chroesi unwaith eto yng Nghapel Utica. Ychydig lathenni i'r de ac fe wnaethon ymuno â llwybr troed arall sydd eto'n mynd i'r gorllewin ac, mewn rhyw 200 llath fe basiom ni y tu ôl i ffermdy ac ar ôl hynny roedd hi'n wlyb iawn wrth i ni groesi nant chwyddedig cyn cyrraedd cyffordd T. Yma aethom i'r dde ar hyd hen lwybr hyfryd wedi'i leinio â choed a milltir ymhellach ac ychydig yn brin o ffordd fach â tharmac, trodd y llwybr bron yn bedol a dod i'r amlwg ar gaeau agored. Rhyw 300 llath ymhellach ar ei hyd aethom i'r chwith cyn cyrraedd giât fferm, ac i fyny dreif i hen dŷ fferm ond bellach yn adfail a dyma ei basio ar y dde ac i fyny'r cae a thrwy giât fochyn i'r goedwig. Roedd llwybr y goedwig a oedd mor syth â saeth yn wlyb ac yn fwdlyd dros ben mewn mannau, yn enwedig ar ôl hanner milltir pan roedd rhaid i ni ei adael trwy fynd i'r chwith am oddeutu y 200 llath olaf. Yna allan o'r goedwig wrth giât fochyn ar lan y llyn ac o fewn can llath i'r Damn Newydd a godwyd ym 1992. O'r fan hon, dim ond mater o gerdded rhyw 1.25 milltir oedd eisiau wrth ochr y llyn ar y ffordd darmac yn ôl i'r man cychwyn ar ôl oddeutu 8 milltir dros 3.5 awr. Roedd hon yn daith gyffrous mewn tywydd gwych, y digwyddiad anfodus oedd yr anaf a gafwyd gan yr aelod ac hefyd fod y caffi croesawgar wedi cau. Dafydd Henry Williams.

Sul 22ain Tachwedd 2020. Dyffryn Maentwrog. Ar ddiwrnod braf heulog mewn awel ysgafn cafwyd tro 10 milltir drwy’r coedlannau hardd uwchben Dyffryn Maentwrog. Gyda Hugh Evans yn arwain cychwynnwyd o’r gilfan ger yr A487 yng Nghoed Cae Fali gan ddringo’n serth drwy’r goedwyg hydrefol cyn croesi llinell segur Rheilffordd Ffestiniog. Troi i’r gorllewin wedyn gan ddilyn llwybr cyfochrog a’r rheilffordd ar y gyfuchlin 300m. Wedi croesi Afon Coed Cae Fali ymunwyd a’r llwybr o Benrhyndeudraeth am Pen yr Allt. Mae’r coed yma yn cuddio gweithfeydd Bwlch y Plwm o’r 19eg ganrif. Yna i dir fwy agored ond corsiog lle cafwyd panad mewn llecyn braf heulog. Wedi cyrraedd pentref Rhyd ar lethrau isaf Moelwyn Bach ymlaen wedyn drwy gaeau braf heibio Ty’n Ddol nes tro i’r de-ddwyrain ar hyd y lon fechan o Groesor. Dilyn llwybrau wedyn o amgylch Llyn Hafod y Llyn ac yna cafwyd cinio yn yr heulwen ger Llyn Mair. Mae’r ddau lyn yn rhan o drefniant dwr y parc mawr ddatblygwyd gan deulu chwarelyddol Oakley yn Nhan y Bwlch. Ymhellach ar y daith gwelwyd pibellau’r cynllun trydan hydro modern adnewyddwyd o’r gwreiddiol gan Awdurdod y Parc Cenedlaethol. Dilynnodd rhan olaf y daith lwybrau drwy goedlannau i’r gorllewin. Cafwyd un ymdrech fawr ar ddiwedd y daith sef dringo Y Gysgfa, man ucha’r dydd ar 768troedfedd gyda gwobr ar y ffordd serth i lawr o weld gogoniant Afon Dwyryd yn troelli’n rhuban arian i’w haber yn haul hwyr y prynhawn. Taith wych ac annisgwyl o heriol gyda esgyniad dros 2000tr. Noel Davey – (Cyf GJ)

Dydd Iau 19eg Dachwedd 2020. Eisteddfa-Pentrefelin. Arweiniodd Val Rowlinson daith braf o 4-5 milltir yng nghefn gwlad deniadol o amgylch Pentrefelin. Ar wahân i un neu ddau o gawodydd byr, gan gynnwys rhywfaint o genllysg, roedd yn ddiwrnod o gyfnodau heulog, er yn eithaf oer. Cyfarfu deg cerddwr ym maes parcio Pysgodfeydd Eisteddfa. Yn gyntaf oll , roedd cylched o un o'r llynnoedd pysgota heddychlon. Roedd yna ychydig o bysgotwyr â chyfarpar da ar y glannau, yn bwriadu dal y potensial o’u ‘nofio’. Roedd y daith nesaf yn mynd i'r gogledd i fyny lôn, heibio'r safle carafanau Eisteddfa sydd wedi'i sgrinio'n dda a'r tŷ yn Garreg Felin. Roedd golygfeydd da ar draws i fryniau a sgarpiau amlwg Moel y Gest, Craig y Gesail ac Alltwen gyda Moel Hebog yn codi y tu ôl. Yn Cefn y Meusydd Uchaf bu egwyl am banad, cyn i'r parti droi i'r de ar lwybrau trwy goedwigoedd a chaeau heibio adfeilion hen adeiladau fferm i gyrion Pentrefelin. Parhaodd y llwybr trwy'r pentref, gan basio maen hir amlwg 10 troedfedd o uchder Treflys ar y briffordd, ac yna troi i lawr y trac sarn hynafol i Ynyscynhaearn, a leolir ar hen ynys yn Llyn Ystumllyn, sydd bellach yn gaeau dan ddŵr a chorstir. Mae eglwys ddiddorol 19C gyda gwreiddiau llawer hŷn yn sefyll yma mewn mynwent furiog anghysbell lle mae cerrig beddi nodedig yn cynnwys rhai John Ystumllyn, a elwir yn lleol fel Jack Black ac y dywedir mai ef yw'r caethwas cyntaf a ddaeth i Gymru, a David Owen, y bardd, telynor cyfansoddwr 'Dafydd y Garreg Wen'. Mwynhaodd y cerddwyr eu cinio yn y lle hudolus hwn. Yna cymerwyd y llwybr i'r de o Moel y Gadair yn ôl i'r briffordd a gwneud taith olaf i edrych ar dŷ a gardd hardd Elisabethaidd Ystumllyn. Mwynhaodd pawb y daith hamddenol hon mewn tywydd braf. Noel Davey.

Dydd Sul 15eg Dachwedd 2020.

Taith B. Taith Cerdded o amgylch Llyn Trawsfynydd. 11 o aelodau oedd yn bresennol yn faes parcio Caffi’r Llyn ger Trawsfynydd ar ddiwrnod llwyd dros ben a cael eu cyfarch gan arwydd “Caffi wedi Cau”. Dyma gychwyn ar gyflymdra bywiog i gyfeiriad y de (yn groes i’r cloc) gyda’r llyn i’r chwith ac heibio’r Atomfa ar y dde. Dyma groesi’r argae yn fuan a gyda hyny mynd i’r chwith ac i’r de ac ymuno a’r llwybr ardderchog i gerddwyr a beiciwyr ac, oddeutu milltir ymhellach, dringodd y llwybr a chyrraedd y man uchaf o’r dydd, 1000 o droedfeddi uwchben y mor. Er gwaethaf y cyflwr gweledig gwael mi roeddem yn medru gweld, rhwng y cawodyd o law a chenllys, mynyddoedd y Moelwyn cyfagos. Yn dilyn arosiad byr i gael paned o de/goffi ymlaen a ni a chyrraedd y ffordd darmac gul a’i dilyn tan iddi fynd i’r chwith a’r gogledd ac yna dringo’r clawdd a chyrraedd y bont ar draws y llyn. Fel i ni gychwyn dyma gawod drom o genllys a ddaliodd ati tan i ni gyrraedd cysgod y glan dwyrainiol ar gyrion y pentref. Roedd un neu ddau o’r cerddwyr yn dioddef o’r oerni a’r tywydd gaeafol, nid oedd yr elfennau o’n plaid. Ymlaen a ni i ganol y pentref am ginio a chael rhyddhad haeddiannol a cymeryd mantais o nifer o seddi hir cyfleus tra yn syllu ar y capel dros y ffordd. Yna yn sefyll mae cerflun o’r bardd cymraeg enwog, Hedd Wyn, gafodd ei ladd yn y ffosydd yn y Rhyfel Mawr cyn iddo gael cyfle i hawlio’r gadair a enillodd yn y Eisteddfod Genedlaethol1917. Gan ymadael a’r pentref dyma fynd i’r gogledd ar ochr yr A470 brysur am oddeutu milltir cyn mynd i’r chwith ar lwybr yn cyfeirio tuag at y llyn ac ymlaen i’r gogledd am o gwmpas milltir a chwblhau y cylch 8 milltir mewn tair awr a hanner gyda theimlad o gampwaith. Dafydd Henry Williams.

Taith A. Abererch yn nghefn gwlad Pwllheli.
Roedd rhagolygon y tywydd o law trwm a gwyntoedd cryfion wedi gorfodi gohirio y daith ar Grib Nantlle heddiw ac yn dilyn i gynllun B, taith mwy gwastad sef cylch o Abererch yn nghefn gwlad Pwllheli. Mi brofodd hyn i fod yn benderfyniad doeth, oherwydd hyd yn oed ar yr arfordir roedd y gwyntoedd yn gryfion, ond fe oedd yn ddiwrnod o gyfnodau clir a heulog gyda un neu ddwy o gawodydd byrion. Cychwynnodd parti o 8 o dan arweinyddiaeth Meri Evans i’r gorllewin ar hyd estyniad 1.5 milltir o draeth Abererch ble roedd y llanw uchel a’r tywydd stormlyd yn creu golygfa o donnau gwyllt a gwyniog. Wedi cyrraedd Glan y Don fe aeth y parti heibio’r adeilad crwn lliw arian a thrawiadol Plas Heli a’r safle bad achub newydd, cylchu gyda llwybr y lan gyferbyn a Craig Gimblet ac ar ochr y goedwig o hwylbrennau yn y Marina. Yna dyma’r cyfeiriad yn mynd i’r gorllewin ar hyd y cei o’r Harbwr Mewnol a oedd yn olygfa drawiadol ar lanw uchel. Roedd adeilad coed mawr yn fan cyfleus i aros am baned. Aeth y daith ymlaen drwy strydoedd adnabyddus tref Pwllheli, dringo yn serth i fyny Penrallt heibio Coleg Meirion ac i ffwrdd i fyny llwybr cul drwy’r eithin i fan gwylio ar fryn bychan gyda golygfeydd ardderchog o’r dref islaw a’r wlad o amgylch i’r gogledd. Ychydig o ffordd ar hyd Stryd Llyn, ger Fffynnon Felin Fach, dyma lwybr gwelltog yn profi i fod yn le cyfleus a chysgodol i gael cinio, cyn mynd a’r grwp i lawr heibio Plas Penmaen i Ffordd Nefyn. Dyma lwybr corslyd o Ffordd Ala yn croesi’r Afon Rhyd-hir ar hen bont droed gerrig ac yn arwain ymlaen drwy’s cwrs golff ac yn ymuno a llwybr yr arfordir yn Talcymerau. Yma fe aeth y ffordd yn ol i’r dwyrain ar hyd yr unwaith grand ond erbyn hyn wedi dirywio promenad y West End, gan fynd heibio datblygiadau diddorol o wahanol dai. Yn olaf dyma’r daith yn mynd ar hyd y Cob, heibio’r Cofeb Rhyfe. Ac ail ymuno a’r ffordd allanol ar hyd traeth Abererch. Roedd hon yn daith wobrywiol ac amrywiol oddeutu 9 milltir dros 4.5 awr ac (yn syndod) bron i 1000 troedfedd o ddringo, cymysgedd o bethau trefol a morol diddorol gyda golygfeydd. Noel Davey. (Cyf-DHW).

Dydd Iau 12ed Dachwedd 2020. Mynydd Mawr/Uwchmynydd/Gorllewin Llyn. Roedd yn ollyngdod cael mynd allan yng nghwmni eraill ar siwrnai bleserus yn cael ei harwain gan Judith Thomas ar ol bron i dair wythnos o deithiau cerdded o adref dros y cyfnod cofid “firebreak”. Ble well i fynd na pen pella Gorllewin Llyn yn Braich y Pwll. Cyfarfu dwsin aelod ar lechweddau gwelltog islaw Mynydd Mawr, ar ol gorchfygu y ffyrdd cul yn estyn tu hwnt i Aberdaron drwy Uwchmynydd. Culiodd y cawodydd cynnar a newidiodd i fod yn ddiwrnod clir a heulog ond yn wyntog. Cychwynnodd y daith i lawr i’r clogwyni uwchben Trwyn Maen Melyn, o ble roedd modd gweld ffynnon ddwr Y Santes Fair mewn hollt yn y creigiau islaw ac hefyd man goll bron o Gapel y Santa Mair uwchben. Yn nyddiau pererindod y man hyn oedd y lle olaf cyn croesi ar draws y swnt i Ynys Enlli, lle i gael ei osgoi ar ddyddiau o forydd garw fel hyn. Ymlaen ac i fyny aeth y llwybr o amgylch Mynydd y Gwyddel, dringo uwchben cilfach ddwfn Porth Felen, ar hyd y clogwyni i Fynydd Bychestyn uwchben Parwyd ac allan ar bentir Pen y Cil. Roedd y man yma yn fanteisiol ar gyfer golygfeydd o’r tonnau yn gwrthdaro ar y creigiau ar hyd yr arfordir. Wrth fynd ymlaen i’r gogledd ar lwybr yr arfordir, dyma ddod o hyd i fan cysgodol ar gyfer cinio yn yr haul uwchlaw Porth y Pistyll. Yna dyma’r llwybr yn mynd i’r tir, heibio ffermydd Bodermid ac o’r diwedd ymuno a’r ffordd fechan yn ol i’r cychwyn, pellter oddeutu 4.5 milltir. Fe wnaeth pedwar o’r cerddwyr ddringo Mynydd Mawr i fwynhau panorama rhyfeddol ar draws i Enlli, ymddolennu yn ol drwy grug am 1.5 milltir yn ychwanegol ar hyd llwybr yr arfordir. Roedd hon yn daith fwynhaol a bywiog mewn ardal arfordirol unigryw. Noel Davey. (Cyf-DHW).

Dydd Iau Hydref 22 2020. Taith Gylchol Mynytho. Cymerodd dwsin o’r aelodau y cyfle olaf o daith gyda’r clwb cyn y clo 17 niwrnod gyrraedd. Roedd hon yn gylch ddiddorol oddeutu 6 milltir o amgylch Mynytho wedi ei chynllunio a’i arwain gan Megan Mentzoni gyda help Jean Norton. Roedd y diwrnod yn glir a chyfnodau heulog a ryw awgrym o law. Cychwynnodd y daith o’r maes parcio yn Moel Gron, amgylchu’r bryn conical heibio’r ysgol ac ar hyd y sgarp gorllewinnol o Dir Comin Mynytho, ardal hyfryd. Oddi yn roedd golygfeydd ar draws Nanhoron i Mynydd Rhiw a Garn Fadryn. Aeth y llwybr heibio Ffynnon Sarph – yn ffodus toedd yno ddim nadrodd yno heddiw – un o nifer o ffynhonnau hynafol wedi eu adnewyddu trwy gynllun gan Ardal o Harddwch Naturiol Llyn. Yna fe aeth y daith i’r dwyrain ac ymuno a’r “lon gefn” yn mynd i fyny o Capel y Nant, heibio bryniau isel Carneddol a Saethon; yn rhwystredig mae y rhain allan o gyrraedd y cyhoedd , er i Saethon, gyda caer oes yr haearn yn goron, yn ynys wedi ei benodi yn dir agored. Yna fe ddringodd y grwp y bryn 600 troedfedd o dan reolaeth y Warchodfa Genedlaethol yn adnabyddus gan sawl enw fel Foel Fawr, Foel Felin Gwynt a’r “Jampot” oherwydd ei dwr amlwg, adfail wedi ei ail gylchu o gyn felin wynt. Roedd y man manteisiol yma yn le amlwg i gael cinio, ac yn caniatau golygfeydd hardd i bob cyfeiriad, i lawr i’r baeau tywynllyd Abersoch a Phorth Neigwl, ar draws Llyn, ac ymhellach i fynyddoedd niwlog Eryri. Ymlaen i’r de aeth y ffordd a dilyn dolen ar y llethrau gwaelod o amgylch Mynytho yn ardal Gadlys ac yn cynnwys rhan o lwybr newydd ei wella yn cysylltu a Haulfryn ger y lon bost yr A499. Croesodd y rhan olaf gaeau yn Caer Towyn dros gamfeydd anodd i gyrraedd y ffordd fach syth yn ol i Foel Gron. Ychydig o oriau hamddenol a mwynhaol. Noel Davey. (Cyf-DHW).

Dydd Sul 18ed Hydref 2020. Taith Gylchol Garndolbenmaen. Cyfarfu un ar ddeg aelod o Rodwyr Llyn ym maes parcio Garndolbenmaen ar gyfer taith yn cael ei arwain gan Kath Spencer. Roedd y diwrnod braidd yn gymylog gyda ambell egwyl heulog, ychydig yn wyntog ond yn sych. Cychwynnodd y parti i gyfeiriad y gogledd drwy gyrion y pentre drwy heolau bychain diddorol yng nghanol cymysgfa nodweddol o gaeau gyda walia isel. Wedi mynd gyda ymyl Gors Graianog dyma fynd ar adran o lwybr cul waliog oedd wedi elwa o driniaeth gan wirfoddolwyr y llwybrau y flwyddyn diwethaf, a dyfod allan ar ardal lydan o rostir agored yn ymestyn ar draws llethrau deheuol o Fynydd Graig Goch. Mae’r mynydd gafaelgar yma sydd newydd ei ail ddosbarthu yn gopa 2000 troedfedd yn ffurfio terfyn gorllewinol o Grib Nantlle. Mae’r tirwedd di lwybr, arwahan i lwybrau defaid, yn frith o grug garw. Mewn mannau roedd y grug wedi ei losgi ac yn datgelu cerrig gwynion a gwair prin. Dringodd y grwp yn raddol gan ddilyn llinell o waliau syth a hir i uchder oddeutu 1300 troedfedd. Oddi yno roedd yna olygfeydd urddasol ar draws Eifionydd ac i lawr yr orynys i Cilan ac Ynysoedd St Tudwals. Yna fe aeth y daith i’r de a dilyn uchelfannau nentydd oedd, yn is i lawr, yn ymuno a’r Afon Dwyfor yn Cwm Pennant a’r Afon Dwyfach ger Bryncir. Roedd yna aros derbynniol am ginio mewn corlan ddefaid enfawr. Ymhellach ymlaen roedd yna stop fer yn Cae Amos, lle anial a chynt yn fwthyn wedi ei adael ac wedi ei fabwysiadu yn1967 gan Glwb Mynydda Leeds ac yna ei drosglwyddo yn 2015 i’r Gymdeithas o Fythynod Fynyddig, i greu lloches i gerddwyr yn yr ardal. Oddi yno dilynodd y llwybr drac ar hyd rhan o Fwlch y Bedol, ac o’r diwedd ail gyrraedd gwareiddiad y Garn. Roedd hon yn daith wych, wedi ei ymchwilio yn dda ac oddeutu 7 milltir o hyd. Noel Davey. (Cyf-DHW).

Dydd Sul Hydref 11ed 2020. Yr Elen. Cyfarfu 12 aelod yn Pont Abercaseg yn Bethesda i ddringo Yr Elen yn y Carneddau a chael eu arwain gan Roy Milnes. Roedd rhan fwyaf y diwrnod yn heulog a dim mor oer ar y copau a’r rhagolygon, er gwaethaf y gwynt bywiog a niwl ar brydiau. Yn fuan gadawodd y ffordd allan y llwybrau coediog yn agos i’r dref a chymeryd llwybr Cwm Caseg, a dringo’n gyson i’r dwyrain a chyrraedd rhostir gwelltog agored, a chadw i lwybr uwch sychach ar ochr gogleddol y dyffryn, tipyn uwchben y tir corslyd ar ochr Afon Caseg ei hun. Fel i’r niwl godi daeth copa amlwg Yr Elen i’r golwg. Ar ol oddeutu tair milltir croesodd y llwybr rhagafon ar uchder o 1600 troedfedd, a mynd i’r de heibio Carreg y Gath a chyrraedd entrychion cul y dyffryn rhwng walia creigiog sydd yn esgyn uwchben y llyn bychan Cwm Caseg. Roedd yna aros derbyniol am ginio yn y man cymharol gysgodol yma ar uchder o 2500 troedfedd. Aeth yr ymosodiad serth olaf ar y llwybr llai poblogaidd, i fyny’r ffordd dwyreiniol o Yr Elen i gyrraedd y copa 3156 troedfedd, y nawfed uchaf o’r copau Cymraeg. Oddi yno roedd golygfeydd yw gweld i’r gorllewin i gyfeiriad Carnedd Dafydd ac Elidir Fawr ac i’r gogledd ar draws iseldiroedd Arfon, Afon Menai ac Ynys Mon. Roedd y ffordd i lawr i’r gorllewin ar hyd ysgwydd welltog weddol hwylus i Cwm Llafar, a chroesi Foel Ganol a Braich y Brysgl. Aeth y llwybr ar draws tir corslyd yn agos i Afon Llafar, yn aneglur mewn mannau, ond o’r diwedd yn cyrraedd gwylodion golygfaol o’r afon yn agos i Bethesda. Roedd hwn yn ddiwrnod eithaf egniol ond hefyd yn wobrywol yn cynnwys oddeutu 8.5 milltir dros yn agos i 7 awr a dringo cynyddol oddeutu 2750 troedfedd. Fe wnaeth pawb yn dda yn enwedig y rhai oedd yn mentro i’r mynyddoedd am y tro cyntaf ers rhai misoedd. Noel Davey. (Cyf-DHW).

Dydd Iau Hydref 8fed. Taith gylchol Y Fron, via Moel Tryfan a Mynydd Cilgwyn. Ar ddiwrnod cymylog gydag ambell gawod arweiniodd Derek Coslett ddwsin o gerddwyr ar daith 6 milltir o bentref Y Fron drwy'r gweithfeydd chwarelyddol ar Gomin Uwch Gwyrfai. Cychwynnwyd i’r Gogledd Ddwyrain dros rostir uchel ac eang o dan Mynydd Mawr, gan basio heibio pyllau tyfn a thomenni ysbwriel chwareli Alexander a Moel Tryfan. Er peth anesmwythyd i rai mai rhain yn gweithio bellach a gwelwyd peiriannu yn hel gwastraff llechi wrth i’r grŵp basio. Gwnaed cylch wedyn i gopa creigiog Moel Tryfan, man uchaf y daith ar 1400 tr, gyda golygfeydd gwych dros Arfon cyn belled â Chaergybi a draw at Ddyffryn a Chrib Nantlle. Mae’r safle yn Ardal o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig gan ei fod yn un o’r safleoedd gorau yng Nghymru i astudio creigiau o’r cyfnod Cambriaidd Isaf 530 miliwn o flynyddoedd yn ôl. Mae cofeb yn nodi i Charles Darwin, daearegwr ei hun, ymweld yn 1842 ac i hynny ddylanwadu ar ei weithiau dilynol. Trodd y criw wedyn am ochr orllewinol y chwareli heibio pen Inclein Bryngwyn a oedd unwaith yn cysylltu â Rheilffordd Ucheldir Cymru i gario llechi i Harbwr Porthmadog. Ymlaen wedyn drwy glytwaith nodweddiadol o gaeau bychain a bythynnod bach diarffordd cyn cael toriad i ginio ar lan nant fechan gan gysgodi rhag y gwynt ger wal gardd gyfagos. Wedi cinio gwnaed cylch o gwmpas Mynydd Cilgwyn i’r de o’r Fron. Wedi cau’r chwarel yn 1956 fe’i trowyd yn domen byd yn 1974 nes i hwn gael ei gau yn 2009. Gwelwyd fod pibellau wedi eu gosod i ddraenio dŵr gwastraff i’w drin ac i gasglu nwy methan i’w droi yn drydan. Er y tywydd diddrwg didda taith braf, ysgafn diddorol drwy dirwedd hanesyddol ddiddorol. Noel Davey (Cyf-GJ)

Dydd Sul 4ydd Hydref 2020. Criccieth - Pont Dolbenmaen. Dafydd Williams arweiniodd 10 aelod ar daith boblogaidd, cylch 12 milltir drwy ardal wledig sef caeau i’r gogledd o Griccieth gyda nifer o lefydd gweledig a hanesyddol. Yn fuan ciliodd y glaw ac mi ddaeth yn ddiwrnod dymunol sych gyda chyfnodau heulog. O dan droed pryn bynnag roedd yn aml yn wlyb a mwdlyd. Cychwynnodd y daith o du allan i’r meddygfa ac i fyny’r Lon Fel boblogaidd gan fynd heibio Bryn Awelon fu unwaith yn gartref i Lloyd George a’i ferch Megan, ond nawr yn gartref i oedolion. Dyma’r llwybr yn ymylu Mynydd Ednyfed Fawr, ty’n cychwyn o’r 16eg ganrif. Ar ol croesi’r cyn cwrs golff trodd y cyfeiriad i’r gogledd, heibio fferm Braich y Saint, adeilad arall o’r 16eg ganrif. Ymunodd y llwybr a ffordd wledig am amser ac yna trodd i ffwrdd ar lwybr islaw y bryniau bychan o Fryniau Ystumcegid a Bryniau’r Tyddyn. Yn y fan hyn mae bryn bychan heb olion, o Cefn y Fan, plasdy canoloesol, oedd yn ol pob tebyg yn Lys i Ieuan ap Meredudd ap Hywel ac yn ol yr hanes cafodd ei losgi gan Owain Glyndwr yn 1403. Ymhellach ymlaen daeth y parti ar draws haid o wartheg bywiog ond trwy lwc nid oedd yna ddim helynt. Yna o bellter beth oedd yn edrych fel llyn enfawr, ac beth oedd mewn gwirionedd, ond dwr o’r Afon Dwyfor oedd wedi gorlifo dros ardal eang o laswelltir yn dilyn y glaw trwm diweddar. Roedd hyn yn golygu nid oedd yn bosib cerdded y llwybr ar lan deheuol yr afon ac felly roedd rhaid cerdded hanner milltir go dda ar fin y ffordd brysur yr A487. Cyn hyny roedd parapet yr hen bont yn Pont Dolbenmaen wedi bod yn le dymunol i gael cinio uwchben dwr yr afon. Ar y ffordd bost fe aeth y parti heibio gweithfeydd, newydd ei adeiladu, Dwr Cymru sydd yn gofalu am y dwr o Llyn Cwmystradllyn ac yn gyfrifol am y rhan helaeth o Llyn: mae’r cynllun yn cydfynd a’r tirlun. Yna fe aeth y ffordd i’r de ac yr oedd yn rhaid padlo i gyrraedd pont yn ail groesi’r Dwyfor. Roedd llwybrau cae yn cysylltu y dair fferm Ystumcegid, yn cynnwys y ty yn Ystumcegid Ganol sydd wedi ei adael ers 1935. Yn Ystumcegid Isaf roedd yna aros am de gerbron y gromlech gladdu ogoneddus oes y meini a thrafodaeth yn dilyn sut i’r adeiladwyr fedru codi’r to triongl anferth i’w doi. Yna ymlaen heibio Fferm Y Gell, a throi yn Fferm Trefan ar lwybrau llai adnabyddus i’r A497. Aeth y rhan olaf i lawr i’r arfordir drwy Ynysgain a heibio canolfan Y “Girl Guides”, ar hyd Llwybr yr Arfordir heibio Cefn Castell ac yn ol drwy Muriau. Roedd pawb wedi mwynhau’r diwrnod braf yma yng ngwlad Eifionydd. Noel Davey. (Cyf-DHW).

Dydd Iau 1af Hydref 2020. Taith gylchol Moel y Ci. Sue Tovey arweiniodd griw o 11 o gerddwyr ar daith hamddenol o 6.5 milltir yn yr haul dymunol gan gychwyn o’r anturiaeth cymunedol Moel y Ci ger Tregarth. i gychwyn i’r dwyrain fe aeth y ffordd ac yna i’r de ar rwydwaith o lwybrau prydferth drwy goed a chaeau a sgyrtio Waen y Pandy a Sling. Roedd yna olygfeydd da i gyfeiriad tref Bethesda wedi ei ddodi o dan mynyddoedd y Carneddau y tu olI’r de o Bryn Eglwys dilynnodd y daith lwybr difyr drwy ddyffryn tyfn a dwfn o goed derw a dwr rhuthredig. Mae ardal y coedwigoedd yma wedi ei chyflwyno i’r gymuned gan Stad y Penrhyn am bris enwol. Roedd yna arhosiad am ginio mewn gardd gysgodol gerllaw diolch i gwrteisi’r arweinydd. Ymlaen aeth y daith drwy bentref chwarel Mynydd Llandegai sydd wedi ei wahaniaethu gan ddwy res gyfochrog o fythynod “semi-detached” i chwarelwyr wedi eu adeiladu i weithwyr yn Chwarel anferth y Penrhyn gerllaw, yn yr 19 ganrif. Mae rhain yn nodweddol oherwydd grid hir main un erw o dir oedd wedi ei ddarparu i fwydo pob teulu. Wedi tro i’r gorllewin dyma gyrraedd ardal ucheldirol agored gyda golygfeydd braf i gyfeiriad copau Mynydd Perfedd ac Elidir Fawr. Ar y ffordd dyma’r grwp yn edmygu Neuadd Goffa hardd wedi ei adnewyddu a gwaith dwr newydd gafaelgar. Dilynwyd llwybr i’r gogledd o amgylch bryn Moel y Ci ar uchdwr o dros 1000 troedfedd, yn caniatau golygfa drwy’r coed o’r caeau iseldirol a phentrefi Rhiwlas a Pentir. Daeth disgyn graddol yn y diwedd a mynd a’r parti i’r gogledd-ddwyrain ar draws cloddiau a chaeau coediog i ail ennill y man cychwyn yn Moel y Ci. Manteisiodd rhai o’r cerddwyr ar ol taith bleserus a chael lluniaeth yn yr caffi cymunedol campus. Noel Davey. (Cyf:DHW)

Dydd Sul 27ain Fedi 2020. Crib Nantlle (Cwm Silyn - Mynydd Tal-y-Mignedd). Cylch o 8.5 milltir oedd y daith heddiw o dan arweiniad Noel Davey, yn cynnwys rhan ganolog o Grib Nantlle. Cyfarfu grwp o 9 cerddwr yn Maenllwyd yn pen draw heol fach i’r dwyrain o Llanllyfni ar derfyn tir agored ac uchder oddeutu 900 troedfedd. Roedd yn ddiwrnod ardderchog o heulog i gychwyn gyda gwynt cymedrol. i ddechrau aeth y daith i’r dwyrain ar lwybr rhostirol, a mynd i’r de ar ol oddeutu milltir a dringo ysgwydd gwelltog hir Cwm Silyn. Aeth hyn a’r parti uwchben creigiau serth Clogwyn y Cysgod i lwybr y grib a chyrraedd y copa creigiog 2400 troedfedd, y rhan uchaf o’r grib ac mewn amser i gael paned deg deilwng. Roedd y golygfeydd oddi yno ac drwy’s dydd yn ysblennydd yn estyn i lawr i’r Glaslyn a Llyn i’r gorllewin, i fynyddodd canolog Eryri i’r de a’r dwyrain ac i iseldiroedd Arfon ac Ynys Mon yn y gogledd. Roedd disgyniad 750 troedfedd i lawr Cwm Silyn ar lwybrau troelliog creigiog ac yn aml yn aneglur y rhan anoddaf o’r daith. Roedd ambell i gipolwg profoclyd i lawr i Cwm Pennant ymhell islaw a panorama mawreddog o’r grib werdd yn troelli o’n blaen yn y pellter. Roedd y seibiant o gyrraedd y bwlch gwastad yn Bwlch Dros-bern yn fuan yn dod a ni i ddringo serth a chreigiog o 500 troedfedd i lwyfandir Tal y Mignedd. Ar y copa,roedd yr obelisk, yn dathlu jiwbili diemwnt y Frenhines Victoria, yn le delfrydol am ginio yn yr haul. Aeth y llwybr yn ol i’r gogledd-orllewin i lawr yr ysgwydd werdd gyda golygfeydd hardd cyn belled a Llyn Nantlle a’r rhesi o’r hen weithfeydd gyda niferoedd o dwmpathau gwastraff o lechi. Ar ol gorffygu meini mawr i groesi Afon Craig Las, fe aeth y daith ymlaen i’r de orllewin ar draws rhostir, gan amlaf ar lwybrau defaid yn agos i’r amlinell 1000 troedfedd. Wrth gamfa , trodd y parti i’r de drwy grug a llus a chyrraedd y ddau lyn o Lynnau Cwm Silyn yn nythu o dan y clogweini llwyd ac uchel, Graig yr Ogof, cynefin poblogaidd dringwyr mynyddoedd. Roedd yna arosiad dymunol am de ar lan y llyn. Aeth y rhan olaf heibio gweddillion diddorol o ddechreuad ansicr, ail ymuno a llwybr y boreu yn ol i’r ceir ar ol oddeutu 6 awr. Roedd hon yn ddiwrnod gwobrwyol yn yr ardal rhyfeddol yma o Eryri yn cynnwys cyfanswm o gwmpas 2500 troedfedd o ddringo. Noel Davey. (Cyf:DHW)

Sul 13 Medi 2020. Moel Goedog – Bryn Cader Faner. Arweiniodd Derek Coslett grwp bychan o gerddwyr i ucheldir Ardudwy Sir Feirionnydd am daith 8 milltir o hyd. Er i darth a glaw ysgafn y bore gyfyngu’r golygfeydd cychwynwyd mewn hwyliau da.
O fan parcio unig ar ochr y lon ger fferm Merthyr cychwynnwyd i’r Gogledd Ddwyrain ar hyd lôn Oes Efydd o dan Moel Goedog gan ddringo yn araf heibio Llyn y Fedw a Llyn Eiddew Bach. Erbyn heddiw mae’n rhan o Daith Ardudwy sef y daith ucheldirol sydd newydd ei agor yn cysylltu Abermaw a Llandecwyn. Aethom drwy ardal gyfoethog ei harchaeoleg yn frith o gerrig hynafol, carneddi a chytiau cylch i’n hatgoffa fod hwn yn ardal boblog dair mil o flynyddoedd yn ôl. Yn fuan daeth “Cylch Drain” Bryn Cader Faner i’r golwg yn uchel ar fryncyn creigiog unig. Mae’r cerrig wedi eu gosod i ogwyddo allan o’r cylch . Fe’u disgrifir gan F Lynch yn ei “A guide to Ancient and Historic Wales” fel cofeb o gynllun syml ond effeithiol wedi ei leoli yn gelfydd i greu argraff dramatic ar y rhai ddaw ato o’r De a dadleua ei fod yn un o’r hynafolion Oes Efydd prydferthaf ym Mhrydain.
Cafwyd cinio men llecyn cysgodol gerllaw cyn i’r cymylau glirio i’n gwobrwyo gyda golygfeydd gwych dros Fae Ceredigion am Bortmeirion a Phenrhyn Llyn. Dilynwyd llwybr glaswelltog ar ochr gogleddol Moel Goedog i ddychwelyd i’r ceir. Er y tywydd gwael taith bleserus mewn tirwedd ddiarffordd a difyr. Noel Davey. (Cyf-GJ).

Dydd Sul 6ed Fedi 2020. Cilan - Porth Ceiriad. Ar ddiwrnod braf a heulog Jane Logan arweiniodd daith hyfryd ger Abersoch yn caniatau golygfeydd rhagorol o’r arfordir a’r mynyddoedd, gyda nifer o lefydd hanesyddol. Cychwynnodd y daith ar ran o dir garw o faes parcio’r Ymddiriedolaeth Cenedlaethol ar Fynydd Cilan, ar i lawr uwchben Fferm Nant i Llanengan. Roedd yna seibiant am goffi wrth y simdde argraffiadol o’r 19G sydd wedi ei adnewyddu, gweddill o fwyngloddiau plwm sydd yn yr ardal. Ymlaen aeth y llwybr drwy bentref Sarn Bach, wedi ei amgylchu gan safleoedd carafannau amlwg, a dilyn llinell yr hen dramffordd geffyl fu unwaith yn cludo mwyn , i lanfa yn Penrhyn Du. Roedd y Traeth Mawr yn Abersoch yn brysur gyda torfeydd Gwyl y Banc, ac yn olygfa wych. Roedd atgofion eraill o dreftadaeth mwyngloddio’r ardal yn cynnwys bythynod a chapel wedi ei adeiladu ar gyfer mudwyr mwynwyr tin o Gernyw a phlac yn cofnodi damwain mewn mwynglawdd. Yna fe drodd y daith i ddilyn Llwybr Arfordir Cymru ar hyd y clogweini ysblennydd yn Cim, a heibio Ynysoedd St.Tudwals. Roedd Trwyn Wylfa yn le ardderchog i giniawa ac edrych dros y bae clogwynyddol yn Porth Ceiriad. Gwelwyd haig o dolffins yn y dwr islaw. Dringo’r wal serth o Pared Mawr wnaeth y llwybr gan fynd gerllaw olion bryncaer o’r oes haearn. Roedd yna gylchdaith er mwyn archwilio un garreg anferth oedd wedi oroesi yn y siambr gladdu oes y meini Llech y Doll. Daeth llwybrau grug ar draws top Cilan a’r cerddwyr yn ol i’r man cychwyn a’r pleser o gael te yn ngardd yr arweinydd, i goroni diwrnod cofiadwy. Noel Davey. (Cyf-DHW). 

Medi 2020.

Yn ol ym mis Mawrth roedd y Rhodwyr ddim ond newydd gael ei Cyfarfod Blynyddol a chyhoeddi rhaglen newydd o deithiau cerdded pan gyrhaeddodd yr haint difrifol ma. Yn ystod y clo cychwynnodd lawer o’r aelodau gerdded eu llwybrau lleol mesul un neu ddau, gan gasglu gwybodaeth eang o’i pum milltir sgwar. Cawsom y fraint o gael y cyfle annisgwyl i fwynhau ein tirlun rhyfeddol, oedd bron yn wag, yn haul y gwanwyn. Roedd y teithiau tawel hyn yn fendith i gadw draw pryder y Cofid. Wrth i’r cyfyngiadau ryddhau dyna’r Clwb gan bwyll yn cychwyn rhaglen o deithiau wthnosol ar gyfer grwpiau o 6 – 8 gan roddi pwysigrwydd ar bellter cymdeithasol a gofal o amgylch gatiau. Roedd yn ryddhad i gymdeithasu ac ymweld a rhannau gwyllt o Wynedd. Ers hyny rydym wedi mwynhau oddeutu 16 taith, y mwyafrif mewn ardaloedd yn cael eu anwybyddu gan y llu ymwelwyr yn dychwelyd. Y bwriad yw trefnu rhaglen newydd o deithiau ond nid ar y funud achos yn anffodus mae arwyddion fod pethau yn dirywio ynglyn a’r haint. Noel Davey. (Cyf-DHW).