Awst 21 – Gorff 22

Mae'r adroddiadau llofnodi "(Cyf-DHW)" wedi cael eu cyfieithu gan Dafydd H Williams, a "(Cyf-GJ)" gan Gwynfor Jones.

Dydd Sul 12ed Fai 2021. Cylchdaeth Mynydd Carnguwch. Cyfarfu 10 o rodwyr yn Mount Pleasant am daith foddhaol o dan arweiniad Kath Spencer. Roedd y tywydd braidd yn gymylog, ond yn gynnes, gyda haul niwlog yn y prynhawn, ac yn wyrthiol arhosodd yn sych er y rhagolygon o law am yr mwyafrif o’r diwrnod. I ddechrau fe aeth y daith i gyfeiriad y de-ddwyrain tuag at Caergribin ar hyd traciau llydan wrth odre’r Eifl. Yna dyma ffordd wledig yn cylchu yr ochr gorllewinnol o Fynydd Carnguwch, yn caniatau dringo weddol hawdd o’r gornel de-ddwyrain y copa, hwn yn aml yn anghof, nawr yn fwy adnabyddus i’r Clwb gan fod hon y trydydd esgyniad yn y misoedd diweddar. Roedd y basn o’r carn mawr yn le amlwg i aros am baned y boreu ac i syllu ar y golygfeydd syfrdanol o Eifionydd islaw yn estyn o Abersoch i Nefyn a Phorthmadog. Wedi dod i lawr, dilynnodd y parti lwybrau caeau toreithiog, yn cael eu goleuo gan had coch llachar o ddraenan wen a cordinen. Dyma ddiadell o wartheg gyda tarw a lloi, yn ffodus, yn caniatau i’r grwp fynd heibio heb lawer o helynt. Arweiniodd ffordd droelliog i’r eglwys fechan, Carnguwch, wedi ei seilio ar Lan hynafol wedi ei briodoli i St. Beuno neu yn bosib ryw St Cuwch ddi nod. Mae yr adeilad nawr mewn cyflwr da o dan ofal “ffrindiau” lleol. Roedd y man uchel a thawel yma yn le bendigedig i gael picnic. Dal ymlaen i’r de wnaeth y daith ar draws yr Afon Erch, drwy Penfras Uchaf i Llwyndyrys, troi i’r gorllewin ar hyd ffordd wledig ddymunol. Yna dyma draciau yn torri ar draws heibio fferm Plas Newydd a Melin Carnguwch i’r gilffordd yn mynd i’r gorllewin i Moel Gwynys. Dilynnodd y rhan olaf o’r daith drac i’r gogledd gyda Ffridd, croesi fford Pistyll yn Tan y Bwlch, ac yn ol ar draws y cyfandir gwelltog i Mount Pleasant. Roedd hon yn rodfa bum awr hyfryd drwy dirwedd gwledig braf, gyda 1800 troedfedd o ddringo. Noel Davey. (Cyf: DHW).

Dydd Iau 9ed Fedi 2021. Rhostryfan-Moel Tryfan-Moel Smytho. Heddiw arweiniodd Meri Evans 10 aelod am yr ail dro y daith boblogaidd a wneuthpwyd ar y 6ed Fai 2021. Roedd yn ddiwrnod o gymylau ysgafn a chyfnodau heulog, yn rhydd o wlaw bygythiol, yn caniatau golygfeydd da o fynyddoedd Eryri a glannau’r Fenai yn cynnwys Castell Caernarfon. Cewch ddisgrifiad manylach o dan y daith wreiddiol. Noel Davey. (Cyf: DHW).

Dydd Sul 5ed Fedi 2021. Cylchdaith Dinas Bangor. Cyfarfu 10 aelod mewn tywydd heulog ar draeth Hirael ym Mangor ar gyfer taith ddiddorol o amgylch cefn gwlad y ddinas. Yn garedig Gareth Hughes gymerodd drosodd fel arweinydd oddiwrth Dafydd Williams oedd yn anffodus wedi dioddef anaf i’w asenau ar yr ymchwiliad. Aeth y daith yn groes i’r cloc, i lawr i’r porthladd yn Porth Penrhyn oedd unwaith wedi cludo’r llechi oedd wedi toi y byd (roofed the world). Dilynnodd y ffordd y Lon Las Ogwen, yn gynt y drac o’r reilffordd Chwarel Penrhyn, nawr yn ffordd bleserus werdd, aml bwrpas. Ar ol oddeutu 1.5 milltir, yn syth ar ol mynd heibio Stad Diwydiannol Llandygai, aeth y daith i’r gorllewin ar ffordd fach yn dilyn y caeau dros Ffridd Carw. Roedd yr arhosiad am goffi yn caniatau golygfeydd da tuag at Elidir Fawr a’r copau cyfagos. Ger Caerhun, aeth y ffordd i’r gogledd orllewin ar hyd llwybrau coediog heibio Perfeddgoed, ac o’r diwedd dod allan i ardal fasnachol brysur tra wahanol yn cynnwys metel scrap a busnesau defnydd ffyrdd ac un o ardaloedd manwerthu mwyaf Bangor. Ar ol croesi y brif ffordd yn ddiogel dringodd y parti lwybr gwledig oedd yn sydyn yn syndod o ddistaw, i Penrhos Garnedd a’r Ysbyty, ac aros ar y ffordd, mewn caeau am ginio, eto yn caniatau golygfeydd hardd o’r mynyddoedd. Gan fod y cyn lwybr drwy dir Treborth Hall nawr ar gau, roedd rhaid cymeryd llwybr llygad ar hyd yr A487 brysur, gan fynd heibio pen bont wych Telford, Pont Grog Menai. Yna roedd llwybrau coediog uwchben y brif ffordd yn cadw’r parti i ffwrdd oddiwrth yr trafnidiaeth. Disgynnodd y ffordd i lan y Fenai lachar, gan fynd heibio cylch o Gerrig yr Orsedd yn dyddio o’r Eisteddfod Genedlaethol 1971. Roedd yna olygfeydd diddorol ar draws i Ynys Mon a’r pier, wedi ai adeiladu dros ganrif yn ol a’r ail hiraf yn Gymru. Oddi yno dim ond cam fer oedd hi yn ol i’r maes parcio. Roedd hon yn daith hawdd a hamddenol o oddeutu 8 milltir gyda dim ond dringo cymedrol; ond byth ymhell o brysurdeb dinesig ac roedd yn cynnig digon o bethau o ddiddordeb, mannau gwladol distaw a chip olygfeydd o’r ddinas. Noel Davey. (Cyf: DHW).

Dydd Iau 2il Medi 2021. Porthmadog-Penmorfa-Wern-Borth y Gest. Dim adroddiad na ffotograffau ar hyn o bryd (06/09/21).

Dydd Sul 29ain Awst 2021. Bryniau Rhiw. Ar gyfer Gwyl y Banc roedd Jane Logan wedi paratoi taith ddyrys ardderchog dros gopfeydd ac uchafbwyntiau o Fynydd Rhiw. Yn anffodus roedd Jane yn anhwylys ar y diwrnod ac Noel Davey arweiniodd 7 o rodwyr y tro hwn. Yn y dechrau roedd hi yn gymylog ond fe oleuodd erbyn cinio ac roedd yna olygfeydd da ond braidd yn niwlog. Cychwynnodd y daith o faes parcio’r Ymddiriedolaeth Genedlaethol yn Plas yn Rhiw, cymeryd y rhan newydd o Lwybr yr Arfordir i’r de-orllewin drwy goedwig a chyraedd y pentir agored Mynydd y Graig tu draw. Yna roedd dringfa i bigyn amlwg o greigiau garw o Creigia Gwineu ble roedd yna fryngaer yn uchel uwchben pentref Rhiw.Ymlaen aeth y llwybrau drwy’r grug a’r rhedyn ungoes i Graig Fawr ble mae gwedillion o le gwylio amser rhyfel uwch ben Porth Neigwl. Ail ymunwyd a Llwybr yr Arfordir i ddringo i ben Mynydd Penarfynydd ac allan i bentir creigiog Trwyn Talfarach, lle addas i gael coffi’r boreu, cyfle i edrych ar olygfeydd hyfryd o’r arforditr i lawr i Maen Gwenonwy ac Ynys Enlli. Arhosodd y parti unwaith eto i fwynhau hufen ia a cacenau (brownies) yn ciosg y caffi wedi ei sefydlu gan fobl anturiaethus Fferm Penarfynydd. Ymlaen aeth y ffordd gyda hen weithfeydd manganis i lawr i’r cilfach hyfryd, Porth Osgo, y rhaeadr uwchben wedi ei leihau ar ol sychderf yr haf. Roedd yna aros arall yn yr eglwys fach unig Llanfaelrhys, yn nodweddol oherwydd cysylltiad R.S.Thomas a beddi y chwiorydd Keating o Plas yn Rhiw. Aeth llwybrau drwy gaeau a’r cerddwyr yn ol i bentref Rhiw a dringo heibio Conion ar frigiad conigol anarferol Clip y Gylfinhir yn gyfagos i fan yr orsedd tracio radar yr MOD. Roedd yr uchder o 800 yn caniatau golygfeydd godidog i’w gwerthfawogi wrth gael cinio hwyr. Y copa olaf, 1000 troedfedd ac yr uchaf o’r diwrnod oedd Mynydd Rhiw ei hun. Roedd y rhostir agored llydan yn gymysgfa o grug llachar ac eithin mewn porffor ac aur, a chael ei chroesymgroesi gan draciau hynafol, yn olygfa godidog. Roedd y disgynfa araf heibio carneddau oes efydd a’r man ansafadwy o’r ffatri bwyeill y meini yn rhoddi mwy o olygfeydd rhyfeddol dros ganol Llyn, i gyfeiriad Garn Fadryn, draethau prysur Abersoch a Nefyn a bras niwlog o fynyddoedd Eryri a’r Cambrian draw yn y pellter. Roedd rhan olaf y daith yn arwain i lawr heibio Ffynnon Saint, sydd newydd ei atgyweirio a drwy draciau coedwigoedd wedi ei dymchwel yn ddiweddar, i Treheli. Dilynwyd y llwybr olaf gyda te haeddiannol yn Plas yn Rhiw. Roedd hon yn ddiwrnod hir ond gwobrwyol dros 10.5 milltir a dringo o 2250 troedfedd mewn 6-7 awr yn ymchwilio tirwedd hudol o ddiddordeb hanesyddol. Noel Davey. (Cyf: DHW).

Dydd Iau 26ain Awst 2021 – Godre’r Wyddfa a Choedwig Beddgelert. Ar ddiwrnod braf o haf cyfarfu 13 aelod yn Cae’r Gors ger Rhyd Ddu gyda Dafydd Williams yn arwain. O’r safle parcio aeth y grwp yn ol i’r ffordd fawr, Beddgelert-Rhyd Ddu gerllaw a’i chroesi i’r llwybr caniataol sydd yn cychwyn o’r man hyn, ac i fyny’r bryn i gyfeiriad y fferm, Ffridd Uchaf, ac ymuno a llwybr sydd, yn uwch i fyny ac yn ynuno a’r prif lwybr Rhydd Ddu-Wyddfa. Y tro olaf i’r ysgrifennwr gerdded y llwybr caniataol roedd y gwylodion, yn wlyb a mwdlyd ac yn awr mae yna lwybr troed ardderchog gyda ffensis yn cael eu codi mewn mannau.

Wedi cyrraedd llwybr y Wyddfa dyma fynd i’r chwith ac i lawr i Rhyd Ddu ac wrth iddi fod yn gynnar i ginio dyma gael arosiad ar gyfer te/coffi ar blatfform yr Rheilffordd Gorllewinnol yr Ucheldir ble cafodd yr meinciau a’r llefydd chwech eu gwerthfawrogi yn arw! Oddi yno roedd yna olygfeydd gwerth eu gweld i bob cyfeiriad yn cynnwys Grib Nantlle i’r gorllewin ac Y Wyddfa, Yr Arran a’r mynyddoedd cyfagos i’r dwyrain.

Yna dyma groesi’r brif ffordd, Beddgelert-Caernarfon, i ymuno a llwybr arall ardderchog, Lon Gwyrfai, cewch ei dilyn am bum milltir i Beddgelert ond heddiw ar ol oddeutu dwy filltir dyma ymdroelli ar lwybrau coedwigaedd eraill i Llyn Llewelyn, llyn artiffisial oedd efallai unwaith yn rhoddi dwr i dai cyfagos. O’r llyn dim ond oddeutu milltir roedd hi yn ol i’r ceir ac oherwydd iddi fod yn eitha llaith roedd y 7+milltir yn ddigon gan y mwyafrif o’r aelodau. Dafydd Williams.

Sul 22ain Awst 2021. Yr Eifl-Tre'r Ceiri. Ymgasglodd 10 aelod yn y maes parcio uwchben Nant Gwrtheyrn gyda’r bwriad o ddringo ben bore i ben Tre Ceiri a’r Eifl ac yna lawr am y glannau o dan arweiniad Judith Thomas. Ond gyda chymylau isel a niwl yn gorchuddio’r copaon penderfynwyd mai doeth fyddai gwneud yr ail ran o’r daith gyntaf.
I lawr felly ar y lon i’r Nant a buan iawn y daeth gwyrddni’r hafn i’r golwg wrth i’r cerddwyr ddilyn neidr serth y lon darmac i’r pentref hynod islaw. Heibio tawelwch boreol y caffi ac i lawr am y traeth cyn dilyn llwybr yr arfordir i’r chwith gan ddringo yn gyson drwy ambell goedlan dderw i Gallt y Bwlch am orffwys a lluniaeth cynta’r bore. Troi yn ôl am y ceir wedyn dros y llwyfandir led wastad yn arwain at y maes parcio i ail asesu’r sefyllfa.
Nid yw yn anodd i’r Rhodwyr berswadio eu hunain fod y tywydd yn codi felly ymlaen wedyn i anelu at fryngaer Tre Ceiri. Dilyn llwybr lled raddol heibio Caergribin, gan basio’r fan ble gwasgarwyd llwch dau o aelodau sylfaenol y Clwb ac ymlaen am y copa. Gyda waliau amddiffynnol a chytiau cerrig crwn bu yn amlwg yn fangre o gryn brysurdeb yn yr oes haearn ond pasio heibio mae bodau dynol bellach gan oedi fymryn, os ydynt yn ffodus, i edmygu’r olygfa. Ac am unwaith cafodd ein hagwedd obeithiol ar y gwaelod ei wobrwyo a mwynhawyd golygfeydd gwych o bentref Trefor a’r arfordir i gyfeiriad Arfon wrth fwyta’n cinio
Erbyn hyn ‘roedd Copa’r Garn Ganol hefyd yn dod i’r golwg felly ymlaen a ni i’r Gogledd i fwynhau dringfa drwy’r grug a’r meini gwenithfaen, nes cyrraedd y copa a chael synnu ar ddyfnder glas y môr ymhell islaw.
O’r copa, llwybr ddigon anodd i’r Gogledd a gymerwyd yn gofyn peth pwyll hwnt ac yma dros ambell ddarn caregog cyn cyrraedd Bwlch yr Eifl a’r lon yn arwain yn ôl i’r maes parcio. Taith ychydig dros 7milltir gan esgyn 2250 i gyd dros 6.5 awr. Noel Davey. (Cyf: GJ)

Dydd Iau 19eg Awst 2021. Garndolbenmaen. Er gwaethaf y glaw a’r niwl cychwynnodd Kath Mair ac un ar ddeg aelod o’r maes parcio ar daith i fynd a hwy i gefngwlad Garndolobenmaen.
I gychwyn aeth y daith i’r gogledd-orllewin ar heolau bychain wedi eu tarmacio a llwybrau gwelltog heibio Bryn-glas a chyrraedd tir agored islaw Ty’r-mynydd. Yna gan fynd i’r gogledd-ddwyrain croesodd y cerddwyr tir twmpathlyd garw gwlyb a chyrraedd rhostir agored. Gan fynd i’r dwyrain aethant dros mwy o dir corsiog a garw gan gadw i wal gerrig ar y dde, ac aros am doriad coffi tamp cyn ailddechrau ymlwybro ymlaen. Erbyn hyn roedd y niwl wedi twchu ond ddim wedi lleihau ysbryd y parti ac roedd tair milltir wedi ei cerdded.
Aeth y grwp ymlaen, ymhellach i’r niwl, pan ddealltodd yr arweinydd iddi fethu trac croes i fynd i’r dde i gyrraedd y bwthyn Cae Amos erbyn cinio. Yn fuan iawn ail gychwynnodd ar y ffordd cywir ar ol cael cymorth gan i’r niwl godi a ryw lygedyn o haul ymddangos. O uchder o 780 troedfedd roedd yna olygfeydd ardderchog i gyfeiriad llethrau Graig-lwyd a Mynydd Graig Goch. Roedd Cae Amos yn le dymunol i gael cinio croesawys ac mi gafodd nifer o’r cerddwyr ei brechdanau ar gadeiriau plastig tu allan i’r adeilad cerrig.
Yn dilyn cinio roedd yna ddwy filltir a hanner ychwanegol, cerdded i’r de-orllewin yn ol i’r maes parcio. Unwaith eto roedd y tir yn dilyn traciau garw a gwlyb cyn mynd heibio Craig y Garn i’r chwith ac ymlaen i lawr heolydd distaw bychain. Oddi yno roedd yna olygfeydd bendigedig i bellter ymdonaidd Llyn. Cyrhaerodd y cerddwyr yn ol yn ei ceir yn wlyb ond dal yn galonnog. Kath Spencer. (Cyf: DHW).

Dydd Sul 15ed Awst 2021. Moelwyni-teithiau cerdded A & B. Roedd y teithiau heddiw ar y grwp o fynydddoedd y godidog y Moelwyni. Roedd rhagolygon y tywydd yn wael ac ni chafon ein siomi, cymylau isel a niwl a glaw ysbeidiol drwy’r dydd, heb ddim golwg o’r haul na’r golygfeydd ysblennydd sydd i’w gweld ar ddyddiau gwell. Er hyny cyfarfu yn Croesor, dwsin o aelodau, efallai yn ymddangos yn fwy obeithiol nac yn syhwyrol, ble roedd yna yn anarferol, ddigon o le i barcio oherwydd y tywydd. Holltodd y cerddwyr yn ddwy ran: Noel Davey yn arwain y mwyafrif ar daith yn cyrraedd brig y brif gopau tra roedd Hugh Evans yn arwain cwmni cynyddol (yn ddoeth efallai) yn esgeluso y dringo serthaf a’r mannau anoddaf. Cychwynnodd y ddwy garfan a’i gilydd, dringo yn gyson 1000 o droedfeddi i fyny dyffryn Croesor ar yr hen drac i Chwarel Croesor. Yno roedd arhosiad am goffi ac i ail drefnu. Gwahanodd y ddau grwp ond yn ddamweiniol cyfarfuasant ddwy waith wedyn. Mi ddringodd y ddwy garfan i gopa eitha hawdd Moel yr Hudd, o wahanol gyfeiriad, gan gymeryd ffyrdd wahanol ar draws y llwyfandir dyrchafedig drwy’r tirwedd hudol o gyn domenau chwarel, pyllau ac adeiladau, yn edrych yn fwy dirgel yn y niwl. Yna dringfa o 700 troedfedd i fyny Moelwyn Mawr ac yna dilyn llethr o’r de-orllewin i gyrraedd y man ucha o’r diwrnod 2550 troedfedd. Gan fod y copa i’w weld yn le digroeso i aros am ginio, dyma’r cerddwyr yn ymdrechu i’e de ar draws gwddf garw Graig Ysgafn, hanner milltir o lwybrau creigiog, llithrig ac brigiadau garw. Yn y cyfamser cymerodd y grwp B y llwybr osgoi yn is i lawr, gan amlinellu uwchben argae Stwlan. Daeth y ddau grwp at ei gilydd i gael cinio yng nghystod Bwlch Stwlan. Yna cymerodd y grwp B y ffordd braidd yn gorslyd cwm Pant Mawr i lawr i ffordd Tan y Bwlch, tra roedd y cerddwyr A yn cyflawni ei trydydd ddringfa o’r dydd ar lwybr serth ond weddol hawdd i gopa Moelwyn Bach. Oddi yno roedd yr ysgwydd De-Orllewinnol yn caniatau disgynfa gwelltog hawdd. O 1300 troedfedd roedd y ddwy garfan yn cael boddhad fel i’r panorama dros Aber Dwyryd, llifdir y Glaslyn, gyda Port a Chriccieth yn bellach, o’r diwedd ddod i’n golwg o dan y cymylau. Oddi yno roedd yn gam rhwydd yn ol i Groesor ble roedd coffi a chacenau yn ein disgwyl yn y caffi ar ol 5.5 awr yn y bryniau soglyd, 7-8 milltir a thros 3000 troedfedd o esgyniad. Roedd y diwrnod yn tipyn o brawf ac roedd pawb yn heuddu medal am eu parhad ond mi oedd yna deimlad o orchest a chymhelliad i sawru eto, ond ar ddiwrnod sych yn sicrhau golygfeydd. Noel Davey.

Dydd Iau Awst 12fed 2021. Cwmystradllyn. Amodau'r tywydd: sych a heulog gydag awel gymedrol. Ar ôl croesi camfa, roedd y caeau cychwynnol o laswellt gyda rhedyn cyn dod ar drac fferm ger fferm Ynys Wen. Parhaodd y daith ar hyd y trac cyn dod yn ffordd fetel ger Melin Lechi Ynyspandy. Yma aethon ni i mewn i'r felin i edrych ar y strwythur, sy'n rhan o Safle Treftadaeth y Byd a gyhoeddwyd yn ddiweddar, ac i fwynhau egwyl goffi. Darparodd Colin ddosbarthiad gwybodaeth yn rhoi hanes y chwarel a'r felin. O'r felin lechi dilynodd y daith gerdded y trac gwreiddiol yn ôl, a ddefnyddiwyd i fynd â llechi o'r chwarel i'r felin, sef cefn gwlad gwastad trwy gaeau trwy gwpl o gamfeydd, pont droed a rhodfa o goed pinwydd. Yn y pen draw, daeth y trac ar y ffordd gul gan anelu tuag at fferm a chaffi Tyddyn-mawr. Gan barhau yn syth heibio Tyddyn-mawr, gyda'r ffordd darmac yn troi i'r dde tuag at yr argae, daeth y llwybr wedyn yn drac llydan gan anelu tuag at y chwarel. Ar ôl tua ¾ milltir ac yn agos at rai hen fythynnod cerrig (Tal-y-llyn), gwnaed troad i'r chwith i fyny llwybr ar oleddf tuag at hen bentref Treforys cymerwyd cinio ymhlith hen waliau'r pentref.
Ar ôl cinio parhaodd y daith ar wastadedd gwastad trwy'r adfeilion a, chan fod yr hen drac ychydig yn fwdlyd ac yn wlyb, roedd yn rhaid cymryd cwrs igam-ogam cyn y gellir dod o hyd i ran sychach o'r llwybr. Yna, er nad oedd y trac yn rhy wahanol, dilynodd gwrs ar i lawr trwy redyn, ar draws hen bont droed garreg cyn ail-ymuno â'r prif drac tua ¾ milltir ymlaen o'r man y gwnaethom ei adael. Parhaodd y daith ar hyd y trac gwastad hwn ac ymlaen i Chwarel Gorseddau ei hun, lle cymerodd y grŵp ychydig o amser i archwilio a gweld y gweithfeydd a'r adeiladau. O'r fan hon, aeth y daith yn ôl ar hyd y trac cyn belled â'r bythynnod cerrig, Tal-y-llyn, lle'r oeddem wedi gadael y trac tuag at Treforys yn wreiddiol, ond y tro hwn troi i'r chwith trwy'r hen adeiladau. Fe darodd y grŵp ar ongl 45 gradd yn fras, ar draws dau gae ac anelu tuag at y gornel isaf lle camwyd giât isel drosodd. Ar y pwynt hwn, ymunwyd â'r llwybr isaf sy'n cylchdroi'r llyn. Er nad oedd yn hollol wahanol, aeth y llwybr hwn trwy gaeau yn taro ar ongl i fyny i gyrraedd giât y tu ôl i ystafelloedd te Tyddyn-mawr lle roedd mwyafrif y grŵp yn mwynhau te prynhawn a chacennau. Roedd yn ymddangos bod pawb yn mwynhau'r daith ac roeddem wedi'n bendithio â thywydd cerdded perffaith. Colin Higgs. (Cyf: Google Translate)

Dydd Sul 8ed Awst 2021. Mynytho - Garn Fadryn. Jean Norton ac Annie Andrew arweiniodd 14 aelod ar daith 10 milltir ardderchog o Fynytho i Garnfadryn ac yn ol. Mi oedd yn fore cymylog gyda gwynt gorllewinnol bywiog,a dim ond awgrym o law. Newidiodd hyn i haul cynnes yn y prynhawn. Cychwynnodd y ffordd o faes parcio Foel Gron, gan gylchu y bryn conigol ac yna dilyn y llwybr ar hyd ochr gorllewinnol o Gomin Mynytho. Oddi yno roedd golygfeydd ar draws Nanhoron i gyfeiriad Mynydd Rhiw a Porth Neigwl. Roedd y Comin yn ffrwythlon gyda grug porffor a thyfiant gwyrdd llachar ar ol y glaw diweddar. Dilynnodd yr adran nesaf ran o’r llwybr newydd, Llwybr Morwyr, sydd yn croesi Llyn o Abersoch i Nefyn. Arweiniodd y llwybr ar draws caeau, heibio Pandy ac i lawr ar draws hafn o Afon Nanhoron ger y bont ffordd, Pont Llidiart Nanhoron, hefyd yn cael ei galw yn Pont Inkerman, yn coffau marwolaeth y bachgen 22ain oedd yn etifedd i Stad Nanhoron, yn y Rhyfel Crimea. Aeth y llwybr ymlaen i’r gogledd uwchben Chwarel Nanhoron a throi yn Penbodlas i Pen y Caerau. Daeth dringo garw dros dir agored a’r parti i gopa Garn Bach, bron yn 1000 troedfedd. Yna fe aeth y parti i lawr ar draws y bwlch wahanllyd ac arwahan i dri, dringo yn haws i gopa Garn Fadryn a mwynhau golygfeydd cylch llawn panoramic dros ganol Llyn, tra yn ciniawa ar yr ochr gysgodol o’r safbwynt manteisiol yma. Croesodd ran y prynhawn glaswelltir agored i’r ffermydd Caerau, ac o’r diwedd ymuno a’r ffordd wladol gul yn rhedeg i’r de yn ol i Fynytho. Aeth hyn a’r parti heibio’r pentwr creigiog o Carn Saethon (ynys (tir agored heb yr hawl i fynd yna) a’r bryn gwelltog, Carneddol (heb hawl i gerdded o gwbl). Roedd yna aros i edmygu’r eglwys unig fechan, Llanfihangel Bachellaeth, nawr wedi ei throi i gartref preifat, ac hefyd siawns i gael gwared o ddillad oherwydd fod yr haul yn cynhesu. Daeth Mynytho i’r golwg yn fuan, gan agor golygfa coediog i lawr i faeau disglair Abersoch a St. Tudwal, gyda pentyrau o longau pleser. Roedd hon yn daith hyfryd ar gyflymdra llac gymdeithasol dros saith awr. Noel Davey. (Cyf-DHW).

Dydd Iau Awst 5ed. Cronfa Ddŵr Tanygrisiau. Tecwyn Williams arweiniodd y daith ddiddorol siap rhif wyth o 5 milltir mewn hyd, o amgylch Tanygrisiau. Ar y pryd o dan gyfyngiadau Covid 19 roedd yna 14 o gerddwyr, hanner y rhif oedd ar yr un daith 4 mlynedd yn ol. Roedd rhan o’r daith yn wlyb y ddwy waith – wrth gwrs, mae’r pentref yn rhan o Blaenau Ffestiniog yn y diwedd – ond heddiw roedd hanner cyntaf y daith yn sych tra y tro diwethaf yr ail hanner oedd. Roedd ddolen y boreu yn ymchwilio pentref Tanygrisiau, hen bentref mwyngloddio traddodiadol gyda strydoedd cul ble mae cefnau tai yn gwasgu’r clogweini serth. (o dan y stepiau fel mae’r enw’n crybwyll). Mae rhai o’r cartrefi wedi eu gwella ac yn goleuo’r pentref. Mae’r trigolion wedi ychwanegu nodyn ffraeth, fel  casgliad trawiadol o hen geir trwm ar betrol Americanaidd ac arddangosfa o ddiarebion bychan gardd a creiriau. Mae gan Tanygrisiau hefyd hawliau ddiwylliannol fel cyn gartref i’r bardd a’r ysgolhaig Gwyn Tomas, yr cyflwynwyr addysgwyr Silyn a Mary Roberts, ac yr enwog Meredith Evans o Driawd y Buarth, y cyfan yn cael sylw ar y daith. Yn dilyn cinio ar fyrddau picnic cyfleus, dyma ddolen  y prynhawn yn mynd ar lwybrau creigiog drwy’r grug a’r rhedyn, heibio adeilad hidro-electrig Ffestiniog ac o amgylch llyn Tanygrisau sydd nawr yn ffurfio’r gronfa isa ar gyfer y cynllun pwmpio storio . Croesodd y cerddwyr y Rheilffordd Ffestiniog pum gwaith ar y daith a mi gawsant eu gwobrwyo wrth gael golwg ar  yr injan stem, Lloyd George yn tynnu llond tren hir o ymwelwyr ar un o’r mannau croesi. Ger y pen deheuol o’r llyn fe aeth y ffordd gyda’r cyn Chwarel Moelwyn a’r cyn argau Llyn Ystradau, y gronfa flaenorol pan adeiladwyd yr Gwaith pwer yn ddechrau’r 1960au. Mwynhaodd rhai o’r parti de yn Caffi’r Llyn yn dilyn taith bleserus o bedair awr mewn tirwedd braf naturiol wedi ei orchuddio gan yr etifeddiaeth hudol ddiwydiannol. Noel Davey. (Cyf-DHW).

Dydd Sul 1af Awst 2021. Mynydd Mawr. Mynydd Mawr oedd y nod heddiw, y copa ardderchog o bryd i’w gilydd yn cael ei adnabod fel Mynydd Eliffant, i’r gorllewin o’r Wyddfa. Casglodd 10 aelod o dan afrweiniad Eryl Thomas yn Drws y Coed yn Dyffryn Nantlle am daith ardderchog o ryw 8-9 milltir dros 6 awr. Roedd y cymylau ysgafn a’r cyfnodau heulog yn fuddiol ar gyfer cerdded. Cychwynnodd y daith yn y capel a gymerodd le un cynt yn cael ei goffau dros y ffordd a ddifrodwyd yn 1892 gan faen fawr a gwympodd o Clogwyn y Barcut uwchben. Dilynnodd y ffordd rannau o’r Llwybr Llechi gyda sawl awgrym o draddodiad chwareli a hanes mwyngloddio’r ardal, yn atseiniol gan mae dim ond ychydig ddyddiau wedi’r llwyddiant o holl dirlun lechi Gwynedd gael ei benodi’n Safle Trefdadaeth y Byd. Dringodd y llwybr amlwg yn gyson o oddeutu 500 troedfedd o fferm Drws y Coed, ymuno a’r brif lwybr o Rhyd Ddu ar ymyl Coed Beddgelert. Wedi cyrraedd Foel Rudd ymylodd y daith a chlogwyni Craig y Bera, gyda ambell gip olwg ar yr dyffryn nawr ymhell islaw wrth draed ymyl y mynydd serth. Yna daeth dringo eitha rhwydd dros lechweddau gwelltog, a’r parti i gopa Mynydd Mawr, 2300 troedfedd. Roedd yna olygfeydd ysblennydd o’r copa i bob cyfeiriad, y cymylau yn ymharu ond ychydig, yn cynnwys copau canolog Eryri, iseldiroedd Arfon ac Ynys Mon a bryniau Llyn. Roedd man cysgodol yn loches oddiwrth awel oeraidd ac yn le addas i gael cinio buan. Aeth y disgyniad ar yr ysgwydd welltog ar yr ochr ogledd-orllewinnol o’r mynydd, uwchben Craig Cwm Du. Roedd hyn yn caniatau golygfa dda o weithfeydd chwarel wedi ei ail gychwyn ar Foel Tryfan a’r pentyrau o hen domennau a phyllau o amgylch pentre Y Fron. Aeth y daith heibio Llyn Ffynhonnau, chroesi’r llus, grug a thir gwelltog corsiog, di gysgod o Dir Comin Uwchgwyrfai, ardal chynhanesol anhenfaol a llen werin. Roedd y rhannau olaf yn gymysgfa diddorol o weddillion chwarel a mwy o dir gwelltog a thirwedd coediog. Profodd hon i fod yn ddiwrnod ardderchog mewn gwlad rhagorol, gyda dringo da heb rannau anodd. Noel Davey. (Cyf-DHW)